Đau dạ dày là gì? Triệu chứng, nguyên nhân và cách chữa bệnh tận cùng

0

Đau dạ dày hay còn gọi là đau bao tử được xem là một trong những căn bệnh phổ biến nhất ở Việt Nam và trên toàn thế giới. Ở người, dạ dày thực hiện hai chức năng chính trong tiêu hóa là nghiền cơ học thức ăn, thấm dịch vị và phân hủy thức ăn nhờ hệ enzym tiêu hóa trong dịch vị.

Đau dạ dày là gì, có nguy hiểm không ?

Bệnh đau dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương chủ yếu là do các vết loét. Gây nên những cơn đau vùng bụng thường xuyên, khó chịu vô cùng. Khi ăn quá no hoặc quá đói đều có thể bị đau.

Hình ảnh đau dạ dày ở bệnh nhân

Hình ảnh đau dạ dày ở bệnh nhân

Trên thực tế, đau dạ dày là một trong những căn bệnh phổ biến và nguy hiểm nhất hiện này. Theo thống kê những biến chứng của bệnh nhẹ thì rối loạn tiêu hóa, ăn uống không ngon, kèm theo các cơn đau quặn bụng. Nặng hơn có thể là trào ngược, viêm loét thậm chí là ung thư dạ dày.

Dấu hiệu và triệu chứng đau dạ dày

  • Đau vùng thượng vị

Đây là triệu chứng đầu tiên và thường có ở người bị đau dạ dày.Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ, tức bụng hoặc nóng rát quanh vùng thượng vị. Các cơn đau có thể lan ra sau lưng, lên ngực nhưng không đau dữ dội. Triệu chứng thường xuất hiện từ một đến hai tuần trong giai đoạn đầu của bệnh và tái phát lại. Nếu để tình tràng này kéo dài, bệnh nhận sẽ bị đau triền miên.

  • Ợ hơi, ợ chua

Là triệu chứng quan trọng của bệnh đau dạ dày. Nguyên nhân do dạ dày tiết nhiều dịch vị và trào ngược dạ dày thực quản.

Khi hoạt động của dạ dày rối loạn, thức ăn khó tiêu dẫn đến tình trạng lên men làm tăng acid dạ dày. Acid dạ dày tăng, làm mở tâm vị, acid dạ dày bị đẩy lên thực quản. Người bệnh đau dạ dày sẽ bị chướng bụng đầy hơi, kèm theo cảm thấy vị đắng hoặc chua khi thức ăn hoặc hơi lên tận trên họng nhưng chỉ lên nửa chừng. Triệu chứng gây sự khó chịu cho người bệnh.

  • Buồn nôn hoặc nôn

Khi niêm mạc dạ dày bị tổn thương, ngoài các triệu chứng của bệnh đau dạ dày trên bệnh nhân còn cảm thấy buồn nôn và nôn. Bệnh nhân có thể nôn khan hoặc cả thức ăn, dịch vị sẽ bị tống hết ra ngoài. Nếu nôn nhiều, có thể gây rách niêm mạc thực quản, mất nước, điện giải trong dịch dạ dày, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe bệnh nhân.

Nguyên nhân có thể do loét dạ dày, viêm dạ dày câp, xuất huyết dạ dày hoặc ung thư dạ dày.

  • Chán ăn, suy nhược cơ thể

Khi chức năng của dạ dày hoạt động kém, người bị đau dạ dày sẽ cảm thấy đầy bụng, khó tiêu, cảm giác ấm ách, dẫn tới chán ăn, cơ thể mệt mỏi. Biểu hiện là giảm lượng thức ăn hoặc ăn không ngon miệng.

  • Xuất huyết tiêu hóa

Xuất huyết tiêu hóa là hiện tượng máu ra khỏi lòng mạch đi vào ống tiêu hóa. Đây vừa là triệu chứng vừa là biến chứng đau dạ dày nguy hiểm cảnh báo cơ thể bạn đang gặp phải những tổn thương nghiêm trọng. Biểu hiện là bệnh nhân nôn ra máu tươi, đi ngoài ra phân đen hoặc đỏ tươi.

Nguyên nhân của xuất huyết tiêu hóa có thể là viêm dạ dày cấp do dùng thuốc, dạ dày tá tràng bị loét, tĩnh mạch thực quản bị vỡ do bệnh gan…. nghiêm trọng hơn là bị ung thư dạ dày.

Khi xuất hiện triệu chứng bệnh đau dạ dày này, người bệnh cần liên hệ bác sĩ để được chữa trị kịp thời tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Nguyên nhân bệnh đau dạ dày

Bệnh đau dạ dày có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân

Bệnh đau dạ dày có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân

Một số nguyên nhân gây bệnh thường gặp bệnh nhân cần chú ý:

  • Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, nấm

80-90% người bị đau dạ dày, viêm loét dạ dày là nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (Hp) và nhiễm nấm hoặc các loại ký sinh trùng (thường là loại anisakis).

Vi khuẩn Hp (Helicobacter Pylori) là một loại xoắn khuẩn đường tiêu hóa, chúng sống trong lớp nhầy bao phủ niêm mạc dạ dày. Vi khuẩn Hp tạo ra các chất kháng viêm Interleukin gây tổn thương trực tiếp đến niêm mạc dạ dày gây ra đau.

Vi khuẩn Hp lây qua đường ăn uống, do đó, ăn uống mất vệ sinh làm tăng nguy cơ đau dạ dày.

  • Thói quen sinh hoạt

Nguyên nhân gây đau dạ dày có thể do uống nhiều rượu, bia, hút thuốc lá, ăn không đúng giờ, để bụng quá no hoặc quá đói,…

  • Stress, căng thẳng

Tình trạng căng thẳng kéo dài gây ảnh hưởng tới hệ tiêu hóa, kém ăn, sụt cân và đau bụng kéo dài dai dẳng.

  • Nguyên nhân bệnh đau dạ dày do thuốc kháng sinh

Các loại thuốc ngừa loãng xương, duy trì mật độ xương, nhóm thuốc kháng viêm, giảm đau không chứa steroids… đều có nguy cơ dẫn tới tác dụng phụ như đau bụng, đau dạ dày, viêm dạ dày, loét dạ dày.

  • Ung thư

Bất kỳ bộ phận nào của cơ thể như tuyến tụy, gan, túi mật, dạ dày… bị ung thư đều là nguyên nhân đau dạ dày và các triệu chứng thường phát tác ở giai đoạn muộn.

Phân loại tình trạng đau dạ dày

  • Đau dạ dày cấp tính: Xuất hiện đột ngột, có thể sau các đợt uống thuốc điều trị đau xương, đau khớp hoặc sau các đợt ăn gia vị kích thích như cay, chua. Không nguy hiểm đến tính mạng, thường gây khó chịu cho người bệnh. Nhưng nếu để lâu, bệnh có thể trở thành mạn tính.
  • Đau dạ dày mạn tính: Có rất nhiều thể, phân loại dựa trên nội soi dạ dày.Đây là nhóm bệnh cần quan tâm và điều trị ngay từ khi phát hiện ra.

Phương pháp chẩn đoán chính xác nhất hiện nay là nội soi thực quản dạ dày tá tràng để xác định rõ các tổn thương, các ổ loét, nội soi tìm vi khuẩn Hp trong dạ dày.

Chẩn đoán và phòng ngừa đau dạ dày

Phương pháp chẩn đoán chính xác nhất hiện nay là nội soi thực quản dạ dày tá tràng để xác định rõ các tổn thương, các ổ loét, nội soi tìm vi khuẩn Hp trong dạ dày. Từ đó, bệnh nhân bị đau dạ dày được lắng nghe các ý kiến của chuyên gia cũng như phần nào tự đúc rút được kinh nghiệm để đưa ra một số biện pháp phòng ngừa.

Thay đổi những thói quen xấu để có biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả

Thay đổi những thói quen xấu để có biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả

  • Ăn uống hợp vệ sinh, ngăn ngừa lây truyền vi khuẩn Hp
  • Nên ăn theo định lượng về cả thời gian và khẩu phần ăn. Người có vấn đề về tiêu hóa nên thiết lập và tuân thủ khẩu phần ăn. Việc ăn quá nhanh hoặc quá chậm cũng gây áp lực cho hệ tiêu hóa và gây đau dạ dày. Nếu khi ăn nhai không kỹ, ăn nhanh nuốt vội, thức ăn chưa được nghiền nhỏ, sẽ tăng thêm gánh nặng cho dạ dày, kéo dài thời gian lưu giữ trong dạ dày, gây tổn thương niêm mạc dạ dày.
  • Không nên ăn thức ăn nhiều gia vị: Người bị bệnh đau dạ dày nên hạn chế ăn thức ăn nhiều gia vị như chiên, hun khói hay đồ nướng. Không ăn đồ ăn có chứa acid mạnh hay chứa cafein như trà, cà phê.
  • Nên tránh một số loại rau củ gây đầy bụng như súp lơ
  • Không tập thể dục sau khi ăn. Nên nghỉ ngơi sau khi ăn
  • Thay đổi thói quen sinh hoạt
  • Thư giãn, giảm áp lực căng thẳng

Các cách điều trị đau dạ dày

Người bệnh khi có các triệu chứng đau dạ dày không nên tự ý mua thuốc. Nên đến các cơ sở y tế để thăm khám. Một số thuốc điều trị thường dùng metronidazol, tinidazol,…

Chữa đau dạ dày bằng Đông y: dựa trên nguyên tắc giáng khí, thuận khí, hoạt huyết để lập lại cân bằng âm dương. Đồng thời phải an thần bằng, để phục hồi chức năng tiêu hóa của dạ dày, giảm ứ trệ trong dạ dày, tăng cường khả năng chịu đựng của hệ thần kinh trước các căng thẳng tâm lý, từ đó các triệu chứng khó chịu của dạ dày được cải thiện.

Tinh bột nghệ và mật ong: Hòa mật ong với bột nghệ và nước ấm dùng để uống sau bữa ăn mỗi ngày 2 lần.

Hiện nay có Đơn số 12 của Học Viện Quân Y: đặc trị viêm loét dạ dày tá tràng, đau dạ dày, trung hòa acid, giảm đau nhanh. Hoặc áp dụng công nghệ cao như nano curcumin.

Dịch tễ học

Đau dạ dày là căn bệnh đã không còn xa lạ ở Việt Nam. Theo thống kê của tổ chức y tế thế giới, có khoảng từ 5-10% dân số trên thế giới bị đau dạ dày, viêm loét dạ dày tá tràng. Ở nước ta, ước tính có khoảng 7% dân số mắc căn bệnh này và rất nhiều người mắc căn bệnh này mà không biết.

Nhiều nghiên cứu về tình trạng đau dạ dày đã chứng minh, rằng bệnh dạ dày đặc biệt xuất hiện ở những nước phát triển, đặc biệt là ở những thành phố lớn hơn là khu vực nông thôn. Điều này cho thấy, đối tượng lao động trí óc càng nhiều thì nguy cơ mắc bệnh này càng cao.

Đối tượng mắc bệnh đau dạ dày ngày nay không chỉ người lớn mà trẻ em cũng có thể mắc bệnh.

Công trình nghiên cứu nổi bật về đau dạ dày

Với nguyên nhân gây bệnh đau dạ dày chủ yếu là do vi khuẩn Hp, một nghiên cứu về “ Nhiễm khuẩn Helicobacter pylori và bệnh dạ dày tá tràng ở Việt Nam” được đăng tải trên tạp chí Khoa hoc Tiêu hóa Việt Nam tập V số 20, đăng ngày 30 tháng 10 năm 2010 cho thấy nhiễm Hp phổ biến ở Việt Nam và liên quan chặt chẽ đến loét và viêm dạ dày.

Đau dạ dày không chỉ phổ biến ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới

Đau dạ dày không chỉ phổ biến ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới

Nghiên cứu thực hiện trên ngẫu nhiên trên những bệnh nhân được nội soi tiêu hóa. Đối tượng nghiên cứu gồm 270 bệnh nhân ( 153 bệnh nhân nữ và 117 bệnh nhân nam) tuổi từ 14 đến 86 ( tuổi trung bình là 42,5) trong đó 134 bệnh nhân đau dạ dày đến từ Hà Nội và 136 bệnh nhân đến từ thành phố Hồ Chí Minh. Tình trạng nhiễm Helicobacter pylori được chẩn đoán dựa trên 5 phương pháp bao gồm phân lập vi khuẩn, tổ chức học và hóa mô miễn dịch, ELISA huyết thanh và test nước tiểu.

Kết quả thu được như sau:

Dựa trên 5 phương pháp, 177 bệnh nhân đau dạ dày được xác định nhiễm H.pylori chiếm 66,5% trên tổng số đối tượng nghiên cứu. Không có sự khác biệt đáng kể giữa nam và nữ ( 66,0% và 65%) hay giữa Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh( 66.4% và 64,7%). Tỉ lệ này cao hơn ở những đối tượng trên 40 tuổi so với những người dưới 40 tuổi ( 71,4% và 57,8%).

38 bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh loét dạ dày tá tràng, bao gồm 21 người loét tá tràng, 6 người loét dạ dày và 11 người loét cả dạ dày tá tràng. Tỉ lệ loét là 20,9% ở những người nhiễm H.pylori nhưng tỉ lệ này khoảng 1% ở những người không nhiễm H.pylori. Phân tích đa biến cho thấy bệnh đau dạ dày có liên quan chặt chẽ ,với nhiễm H.pylori ( tỉ suất chênh, 27,8) nhưng không liên quan đến các yếu tố khác như giới, tuổi, tiền sử uống rượu bia hay hút thuốc lá.

Phân tích đa biến cũng cho thấy, những người sống ở Hà Nội có nguy cơ mắc bệnh đau dạ dày cao hơn những người sống ở thành phố Hồ Chí Minh với tỉ suất chênh là 2,6 cho toàn bộ quần thể và 3,0 cho những người nhiễm H.pylori.

100% bệnh nhân nhiễm H.pylori có viêm dạ dày mạn tính và chủ yếu là viêm hoạt động. Phần lớn các bệnh nhân nhiễm H.pylori có viêm teo và tỉ lệ viêm teo dường như tăng theo nhóm tuổi. Phân tích đa biến cho thấy, tình trạng nhiễm H.pylori có liên quan chặt chẽ đến các cơn đau dạ dày hoạt động ( tỉ suất chênh 41,7), viêm dạ dày mạn tính ( tỉ suất chênh 19,2), viêm teo ( tỉ suất chênh, 4,2) và dị sản ruột ( tỉ suất chênh, 3.2).

Nếu phát hiện mình mắc những dấu hiệu trên, bạn nên đến cơ sơ y tế để thăm khám và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng nghiêm trọng.

Tài liệu tham khảo về bệnh đau dạ dày

  • Truyền hình Nhân Dân, chuyên mục sức khỏe và cuộc sống, nhận biết và điều trị bệnh
  • Truyền hình Hà Nội, chương trình Ban có khỏe không, bệnh đau dạ dày.
  • Social forestry.org.vn, Đau dạ dày ở vị trí nào? Nguyên nhân triệu chứng và cách điều trị
  • Tạp chí Khoa học Tiêu hóa tập V, số 20, ngày 30 tháng 10 năm 2010, “Nhiễm khuẩn Helicobacter pylori và bệnh dạ dày tá tràng ở Việt Nam: nghiên cứu cắt ngang ở bệnh viện.”
  • com, Dấu hiệu điển hình của đau dạ dày
Share.

About Author

Bác sĩ dạ dày Phạm Thị Hậu, bác sĩ chuyên khoa chữa các bệnh về dạ dày từ Cao bình vị Tâm Minh Đường hiệu quả không tái phát. Cô hiện là là tác giả, người chịu trách nhiệm nội dung tại Website:loetdaday.com, Mail:bacsidadayphamthihau@gmail.com