Trào ngược dạ dày thực quản: Triệu chứng, nguyên nhân và cách chữa

0

Trào ngược dạ dày là một trong những căn bệnh phổ biến nhất ở Việt Nam. Biết rõ nguyên nhân, phát hiện sớm các triệu chứng để đưa ra cách chữa kịp thời là yếu tố cực kì quan trọng để nâng cao hiệu quả điều trị và dự phòng tái phát.

Trào ngược dạ dày là gì, có nguy hiểm không?

Bệnh trào ngược dạ dày hay còn được gọi với tên gọi khác là trào ngược axit dạ dày, đây là căn bệnh xảy ra do tình trạng dịch trong dạ dày trào ngược lên vùng thực quản làm ảnh hưởng tới họng và thực quản. Bệnh gây ra các giác khó chịu, buồn nôn và ảnh hưởng tới đời sống, sức khỏe của bệnh nhân.

Hình ảnh trào ngược dạ dày thực quản ở bệnh nhân

Hình ảnh trào ngược dạ dày thực quản ở bệnh nhân

Ở mức độ nhẹ đa phần người bệnh đều cảm thấy đau, nóng rát vùng thực quản hoặc có cảm giác buồn nôn, khó chịu ở cổ họng. Nghiêm trọng hơn bệnh có thể gây ra tình trạng viêm nhiễm mãn tính ở thực quản làm sưng đau thực quản, thậm chí có thể gây ra ưng thư thực quản.

Dấu hiệu và triệu chứng trào ngược dạ dày 

Trên thực tế, ngoài đau dạ dày thì đây là căn bệnh có rất nhiều các triệu chứng đơn lẻ, tuy nhiên theo Bác sĩ dạ dày Phạm Thị Hậu, thì cũng giống như các bệnh lý tổn thương dạ dày, đường tiêu hóa khác, bệnh trào ngược dạ dày thực quản chủ yếu sẽ có các triệu chứng điển hình sau:

Buồn nôn: Triệu chứng buồn nôn có thể xuất hiện khi người bệnh ăn quá no hoặc nằm nghỉ ngay sau khi ăn. Bệnh nhân thường có cảm giác buồn nôn hoặc có cảm giác mắc nghẹn thức ăn ở cổ.

Đau tức ngực: Khi bị trào ngược dạ dày người bệnh hay có cảm giác bị đè ép ở vùng ngực, cảm giác này có thể lan ra sau lưng và cánh tay. Chính vì vậy, người bệnh hay bị nhầm tưởng với những căn bệnh liên quan đến tim mạch. Khi axit trào ngược lên có thể kích thích các đầu mút ở sợi thần kinh trên bề mặt niêm mạc của thực quản gây ra các cơn đau nhức giống như các cơn đau ở vùng ngực.

Cảm giác khó nuốt: Khi tình trạng trào ngược dạ dày trở nên nặng có thể khiến cho axit dạ dày bị trào ngược lên với tần suất nhiều và khiến cho niêm mạc của thực quản bị phù nề, sưng tấy. Chính vì vậy, người bệnh luôn có cảm giác khó nuốt và bị vướng ở cổ.

Đắng miệng: Tình trạng axit dạ dày trào ngược kèm theo dịch có thể làm cho người bệnh luôn có cảm giác đắng ở miệng. Khi bị đắng miệng thường khiến cho người bệnh có cảm giác chán ăn dẫn tới sụt cân, cơ thể mệt mỏi.

Khàn giọng và kèm theo ho: Ở những người bị trào ngược dạ dày có thể bị khàn giọng và ho liên tục. Triệu chứng này là do các dây thanh quản tiếp xúc với dịch axit của dạ dày nhiều làm cho sưng. Lúc này người bệnh sẽ bị khàn giọng, khó nói và khi tình trạng kéo dài có thể chuyển thành ho.

Nguyên nhân trào ngược dạ dày thực quản

Suy cơ thắt dưới ở thực quả: Do cơ thắt dưới của thực quả là cơ ở vị trí thấp nhất và nối với dạ dày. Ở trạng thái bình thường thì cơ chỉ được giãn ra khi nuốt và đóng lại ngay sau đó để có thể ngăn ngừa không cho dịch dạ dày bị tràn lên. Nhưng khi cơ thắt bị suy yếu sẽ khiến cho việc giãn nở và co lại thực hiện không đúng và khiến cho dịch ở dạ dày trào lên thực quản.

Nguyên nhân bệnh trào ngược dạ dày do ứ đọng thức ăn: Khi lượng thức ăn trong dạ dày quá nhiều không thể lưu thông được sẽ tạo ra áp lực cho dạ dày.

Nguyên nhân trào ngược dạ dày do stress, căng thẳng: Đây cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra bệnh ở nhiều người, khi tình trạng stress kéo dài có thể làm ảnh hưởng tới nhu động của thực quản và làm chúng bị rối loạn. Điều này sẽ làm cho cơ thắt dưới của thực quản giãn nở không thường xuyên và làm cho dịch vị bị trào ngược.

Cẳng thằng, stress có thể gây trào ngược dạ dày thực quản bất cứ lúc nào

Cẳng thằng, stress có thể gây trào ngược dạ dày thực quản bất cứ lúc nào

Thói quen ăn uống không được lành mạnh: Thói quen ăn uống thiếu khoa học và không lành mạnh sẽ gây ra các áp lực lên các cơ thắt dưới của thực quản và làm cho cơ quan này bị suy yếu và thường xuyên mở một cách thất thường.

Yếu tố bẩm sinh, di truyền: Tỷ lệ con cái, cháu chắt bị trào ngược dạ dày ở những gia đình có bố mẹ, ông bà mắc bệnh sẽ cao hơn so với các trẻ khác mà các thành viên trong quan hệ huyết thống gặp phải tình trạng này.

Chẩn đoán và phân loại bệnh trào ngược dạ dày

Chẩn đoán bệnh

Trong nhiều trường hợp để chẩn đoán bệnh chính xác thì chủ yếu dựa vào tiền sử bệnh.

Những trường hợp bệnh nhân có triệu chứng không rõ ràng cần được theo dõi lâm sàng để xác định chẩn đoán.

  • Nội soi thực quản giúp phát hiện các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản như viêm thực quản, loét, hẹp thực quản.
  • X Quang thực quản phát hiện các triệu chứng như loét thực quản hoặc thoái vị hoành.
  • Đo pH thực quản là phương pháp tin cậy hơn để chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản nhưng không xác định được các tổn thương do trào ngược.

Phân loại trào ngược dạ dày thực quản

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản được phân gồm 5 cấp độ theo mức độ nghiêm trọng lần lượt là A, B, C, D, ở mỗi cấp độ lại có các biểu hiện và biến chứng khác nhau.

5 cấp độ của bệnh trào ngược dạ dày

5 cấp độ của bệnh trào ngược dạ dày

  • Trào ngược dạ dày mức độ O: Đây là tình trạng bắt đầu hình thành những tổn thương bên trong cơ thể bệnh nhân nhưng gần như chưa có sự bộc phát bất kì một triệu chứng cụ thể nào của bệnh ra ngoài.
  • Trào ngược dạ dày thực quản độ A: Là cấp độ cảnh báo đầu tiên của bệnh, thường có 2 triệu chứng chính là nóng rát sau xương ức và ợ chua kéo dài.
  • Trào ngược dạ dày cấp độ B: Là cấp độ thể hiện tính chất nghiêm trọng tiếp theo của bệnh, đặc trưng bởi các dấu hiệu là xuất hiện cảm giác đau khi nuốt thức ăn hoặc uống nước.
  • Trào ngược dạ dày thực quản độ C: Ở cấp độ này đại đa số bệnh nhân đều xuất hiện các dấu hiệu điển hình và lặp lại thường xuyên là ợ nóng, khó nuốt thức ăn hoặc uống nước, đau tức ngực, phân đen, nôn ra máu.
  • Trào ngược dạ dày mức độ D: Là cấp độ tổn thương nghiêm trọng nhất của bệnh lý, với những người bệnh đã tiến triển đến cấp độ D thì hầu hết đều chịu tổn thương trên 80 % chu vi lòng thực quản.

Cách phòng tránh bệnh trào ngược dạ dày

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là một trong những rối loạn mạn tính và để có thể phòng tránh tốt thì việc quan trọng là người bệnh cần phải thay đổi lại lối sống và thói quen của mình.

Chế độ ăn uống khoa học giúp bệnh nhân phòng ngừa trào ngược dạ dày tốt hơn

Chế độ ăn uống khoa học giúp bệnh nhân phòng ngừa trào ngược dạ dày tốt hơn

Cần phải thay đổi chế độ ăn, không nên sử dụng những loại đồ uống có chứa chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá, không sử dụng những loại đồ ăn có chứa nhiều dầu mỡ, thức ăn cay nóng.

  • Người bệnh trào ngược dạ dày thực quản cần thường xuyên bổ sung những loại thực phẩm có chứa nhiều chất xơ như: đu đủ, các loại đậu, táo, bơ  tốt cho sức khỏe.
  • Không nên ăn quá no mà cần chia nhỏ bữa ăn, không nên ăn tối muộn. Tránh nằm ngửa sau khi vừa ăn xong hoặc là mặc quần áo chật.
  • Khi đi ngủ cần nằm đầu cao hơn chân khoảng 15cm để tránh tình trạng trào ngược dạ dày thực quản.
  • Đối với những người bị thừa cân béo phì thì cần phải giảm trọng lượng cơ thể
  • Không sử dụng các đồ uống hoặc các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, ma túy tổng hợp,…

Cách chữa trị trào ngược dạ dày thực quản

Thông thường, các phương pháp điều trị thường phụ thuộc vào từng cấp độ bệnh. Đối với những trường hợp bệnh nhẹ mới bị thì chỉ cần sử dụng một số loại thuốc Tây giảm hiện tượng trào ngược thông thường, kèm theo thay đổi lại lối sống và chế độ ăn hàng ngày thì có thể cải thiện được tình hình.

Tuy nhiên với những trường hợp nặng hơn, bệnh nhân cần áp dụng điều trị trào ngược dạ dày bằng một số loại thuốc có tác dụng và liều dụng mạnh hơn hoặc tham khảo một số bài thuốc Nam sau đây:

Bài thuốc 1: 500g gừng tươi, 200ml nước giấm táo, 50g đường trắng

Cách làm: Gừng tươi rửa sạch thái lát mỏng, người bệnh trào ngược dạ dày ngâm với giấm và đường trong khoảng từ 2 -3 ngày đem ra sử dụng có thể ăn cùng trong bữa cơm hàng ngày.

Bài thuốc chữa trào ngược dạ dày từ gừng và mật ong

Bài thuốc chữa trào ngược dạ dày từ gừng và mật ong

Bài thuốc 2: Tinh bột nghệ vàng 200g, mật ong 100ml.

Cách làm: Tinh bột nghệ trộn đều với mật ong nặn thành những viên thuốc hình tròn như viên bi phơi 1 nắng để uống dần.

Bài thuốc 3: Gốc cam thảo 200g, nước dừa 300ml

Cách làm: Gốc cam thảo cho vào sắc cùng với nước dừa uống ngày 2 lần sau bữa ăn.

Ngoài những bài thuốc chữa trào ngược dạ dày từ thảo dược ra thì người bệnh cũng được các bác sĩ kê đơn thuốc như: PPI làm giảm axit trong dạ dày và một số thuốc chống trào ngược. Đối với tình trạng bệnh nặng thì có thể áp dụng phương pháp phẫu thuật để điều trị bệnh.

Dịch tễ học

Trào ngược dạ dày thực quản có thể gặp ở tất cả mọi người, kể cả trẻ em hay người lớn.

Tại Âu Mỹ, tỷ lệ mắc trào ngược chiếm đến 10–44% dân số, đồng thời mỗi năm tại đây lại tăng thêm 1,2% người mắc bệnh.

Ở các nước châu Á, tần suất mắc bệnh dao động từ 5–15%.

Hiện nay, trào ngược dạ dày thực quản đang là một trong những căn bệnh phổ biến của Việt Nam. Đây là căn bệnh được liệt vào danh sách những bệnh có nguy cơ gây ung thư cao của nước ta. Một số thống kê cụ thể về tình trạng bệnh tại Việt Nam:

Khoảng 5,4 đến 7 triệu người dân Việt Nam mắc trào ngược dạ dày thực quản

Độ tuổi mắc nhiều nhất là từ 30 đến 50 tuổi. Đồng thời nam giới dễ mắc hơn và khi mắc thì bệnh nặng hơn nữ giới.

60% bệnh nhân trào ngược bị biến chứng tai mũi họng với các biểu hiện viêm thanh quản mạn tính, khàn giọng, cảm giác vướng cổ, viêm mũi xoang mạn…

45% bệnh nhân trào ngược dạ dày thực quản có biến chứng viêm thực quản, từ đó dẫn tới các biến chứng nặng hơn như loét thực quản, chít hẹp thực quản, barrett thực quản và ung thư thực quản

90% người bệnh ung thư thực quản phát hiện ra bệnh khi ung thư đã ở giai đoạn cuối và không thể chữa trị.

Share.

About Author

Bác sĩ dạ dày Phạm Thị Hậu, bác sĩ chuyên khoa chữa các bệnh về dạ dày từ Cao bình vị Tâm Minh Đường hiệu quả không tái phát. Cô hiện là là tác giả, người chịu trách nhiệm nội dung tại Website:loetdaday.com, Mail:bacsidadayphamthihau@gmail.com